FAA به‌دنبال استفاده از هوش مصنوعی برای مدیریت هوشمند ترافیک هوایی آمریکا

سامانه‌ای مبتنی بر هوش مصنوعی قرار است با تحلیل هم‌زمان برنامه پروازها، شرایط جوی، ظرفیت فرودگاه‌ها و وضعیت فضای هوایی، به پیش‌بینی ازدحام و تعارضات احتمالی در شبکه هوانوردی آمریکا کمک کند.

مقامات هوانوردی ایالات متحده در آستانه راه‌اندازی یک سامانه جدید مبتنی بر هوش مصنوعی برای مدیریت ترافیک هوایی هستند؛ فناوری‌ای که هدف آن کاهش تأخیر و لغو پروازها و بهبود نحوه مدیریت جریان ترافیک در فضای هوایی این کشور اعلام شده است.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، سامانه موسوم به SMART قرار است ابتدا در منطقه واشنگتن دی‌سی مورد استفاده قرار گیرد و پس از ارزیابی‌های اولیه، توسعه آن در سطح شبکه ملی فضای هوایی آمریکا دنبال شود. SMART مخفف Strategic Management of Airspace, Routes, and Trajectories به معنای «مدیریت راهبردی فضای هوایی، مسیرها و تراژکتوری‌های پروازی» است.

تحلیل هم‌زمان حجم زیادی از داده‌های عملیاتی

SMART با استفاده از داده‌های مربوط به برنامه پرواز شرکت‌های هواپیمایی، وضعیت آب‌وهوا، ظرفیت باندهای فرودگاه‌ها، شرایط فضای هوایی و سایر محدودیت‌های عملیاتی، جریان احتمالی ترافیک را پیش‌بینی می‌کند.

هدف این است که تعارض‌ها و گلوگاه‌های احتمالی پیش از شکل‌گیری شناسایی شوند و مدیران جریان ترافیک بتوانند با تغییر زمان‌های پرواز، مسیرها و سایر پارامترهای عملیاتی، از ایجاد ازدحام جلوگیری کنند.

FAA اعلام کرده است که این سامانه می‌تواند یک نمای یکپارچه از اطلاعات عملیاتی ایجاد کند و داده‌هایی مانند مسیر پروازها و الگوهای آب‌وهوایی را در یک محیط مشترک در اختیار کاربران قرار دهد.

قرارداد ۸۷۵ میلیون دلاری برای نوسازی مدیریت ترافیک هوایی

در ژوئن ۲۰۲۶، اداره هوانوردی فدرال آمریکا قراردادی چندساله به ارزش ۸۷۵ میلیون دلار با شرکت Air Space Intelligence (ASI) برای توسعه و استقرار دو فناوری مرتبط با مدیریت ترافیک هوایی امضا کرد.

یکی از این پروژه‌ها Flow Management Data and Services (FMDS) است که قرار است به‌عنوان زیرساخت فناورانه جدید مرکز فرماندهی مدیریت ترافیک هوایی FAA مورد استفاده قرار گیرد.

FMDS با تحلیل طرح‌های پروازی، برنامه شرکت‌های هواپیمایی و داده‌های موقعیت لحظه‌ای هواپیماها، ظرفیت فضای هوایی و فرودگاه‌ها را با تقاضای ترافیک مقایسه کرده و امکان پیش‌بینی ازدحام را فراهم می‌کند.

هوش مصنوعی در نقش ابزار تصمیم‌یار، نه جایگزین کنترلر

بر اساس توضیحات FAA، SMART با هدف پشتیبانی از مدیریت ترافیک و تصمیم‌گیری عملیاتی طراحی شده است. این سامانه با پیش‌بینی زودهنگام ازدحام و تعارضات احتمالی، می‌تواند اطلاعات بیشتری برای مدیریت جریان ترافیک در اختیار متخصصان قرار دهد.

FAA همچنین اعلام کرده است که نسل جدید سامانه‌های مدیریت ترافیک قرار است با کاهش ورود داده‌های تکراری و یکپارچه‌سازی اطلاعات، به کاهش بار کاری در برخی فرایندهای مدیریت ترافیک کمک کند.

از نگاه عملیاتی، این رویکرد نشان‌دهنده حرکت صنعت هوانوردی از مدیریت واکنشی ترافیک به سمت پیش‌بینی و مدیریت پیش‌دستانه جریان ترافیک است؛ به این معنا که سامانه تلاش می‌کند پیش از شکل‌گیری گلوگاه، اثر احتمالی آن را شناسایی و گزینه‌های مدیریتی را ارائه کند.

آغاز یک تحول گسترده‌تر در سامانه مدیریت فضای هوایی آمریکا

FAA در حال جایگزینی تدریجی سامانه‌های قدیمی مدیریت جریان ترافیک با زیرساخت جدید FMDS است. این سازمان می‌گوید سامانه جدید قادر خواهد بود داده‌های پروازی، آب‌وهوا و ظرفیت را در یک نمای یکپارچه ترکیب کرده و در شرایطی مانند فعالیت سامانه‌های جوی شدید، امکان طراحی سریع‌تر مسیرهای جایگزین را فراهم کند.

قرار است عملیات اولیه فناوری جدید از پاییز ۲۰۲۶ آغاز شود و در ادامه، استفاده از آن در مقیاس گسترده‌تری از شبکه فضای هوایی آمریکا دنبال شود.

این پروژه یکی از نمونه‌های قابل توجه استفاده از هوش مصنوعی و تحلیل پیش‌بینانه در مدیریت جریان ترافیک هوایی است؛ رویکردی که می‌تواند در سال‌های آینده نحوه تعامل میان داده‌های عملیاتی، مدیریت جریان ترافیک و تصمیم‌گیری انسانی در مراکز کنترل ترافیک هوایی را دستخوش تغییر کند.